{"id":516997,"date":"2023-03-19T12:09:12","date_gmt":"2023-03-19T11:09:12","guid":{"rendered":"https:\/\/leregardlibre.com\/?p=516997"},"modified":"2026-03-18T10:41:23","modified_gmt":"2026-03-18T09:41:23","slug":"wie-man-liberalismus-und-bildung-vereinbaren-kann-von-olivier-massin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/philosophie\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\/","title":{"rendered":"Wie sich Liberalismus und Bildung vereinbaren lassen, nach Olivier Massin"},"content":{"rendered":"<p class=\"has-drop-cap wp-block-paragraph\"><strong>Am Samstag, an der Journ\u00e9e lib\u00e9rale romande, mitorganisiert von <em>Le Regard Libre<\/em>, le directeur de l&rsquo;Institut de philosophie de l&rsquo;Universit\u00e9 de Neuch\u00e2tel Olivier Massin a montr\u00e9 quel type de lib\u00e9ralisme il est sage de d\u00e9fendre si l&rsquo;on tient \u00e0 l&rsquo;id\u00e9e d&rsquo;\u00e9ducation. Saisissant.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Il vaut la peine de poser les probl\u00e8mes en toute clart\u00e9 et sans ambages pour pouvoir progresser dans la pens\u00e9e. Celui pos\u00e9 samedi par le directeur de l&rsquo;Institut de philosophie \u00e0 l&rsquo;Universit\u00e9 Neuch\u00e2tel Olivier Massin, \u00e0 l&rsquo;occasion de la Journ\u00e9e lib\u00e9rale romande*, est le suivant: lib\u00e9ralisme et \u00e9ducation semblent incompatibles. En effet, si l&rsquo;on suppose que le lib\u00e9ralisme s&rsquo;oppose \u00e0 tout paternalisme (d\u00e9fini comme l&rsquo;attitude consistant \u00e0 restreindre la libert\u00e9 d&rsquo;autrui) et qu&rsquo;on part du principe que toute \u00e9ducation implique un certain paternalisme, un lib\u00e9ral ne peut pas accepter en toute coh\u00e9rence l&rsquo;id\u00e9e m\u00eame d&rsquo;\u00e9ducation. \u00abEn bon philosophe, on sait qu&rsquo;il n&rsquo;y a pas trente-six mille fa\u00e7ons d&rsquo;\u00e9viter une conclusion, a relev\u00e9 Olivier Massin \u00e0 Lausanne. Soit l&rsquo;on rejette la premi\u00e8re pr\u00e9misse, soit la seconde.\u00bb Toute la conf\u00e9rence du professeur a alors consist\u00e9 \u00e0 se demander quelle pr\u00e9misse il \u00e9tait possible de rejeter.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Der erste Versuch des Redners bestand darin, die zweite Pr\u00e4misse in Frage zu stellen: Nein, Erziehung beinhaltet keinen Paternalismus. Oder, bescheidener formuliert, es ist m\u00f6glich, ohne Paternalismus zu erziehen, d. h. ohne Zwang auf die zu Erziehenden, die zu Erziehenden oder die, die die zu Erziehenden bezahlen. Diese Vision, die auf Rousseau zur\u00fcckgeht, setzt die Idee einer libert\u00e4ren Erziehung voraus, bei der das Kind in der Lage ist, sich selbst zu erziehen. <em>grosso modo<\/em> sich selbst \u00fcberlassen. Es ist sinnlos, sich eine Erziehung ohne Zwang vorzustellen: Ist es noch Erziehung, wenn man ein Kind einfach nur dabei beobachtet, wie es heruml\u00e4uft und die Blumen isst, die es m\u00f6chte? Nein. Die libert\u00e4re Antwort scheint also einen sanften Paternalismus zu verbergen, der uns dazu zwingt, zu der Pr\u00e4misse zur\u00fcckzukehren, dass Erziehung einen gewissen Paternalismus voraussetzt.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-distinguer-enfants-et-adultes\">Zwischen Kindern und Erwachsenen unterscheiden<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eine vern\u00fcnftigere L\u00f6sung w\u00e4re es, die erste Pr\u00e4misse (man sollte nicht paternalistisch sein) zu \u00fcberarbeiten. Olivier Massin schlug vor, die Pr\u00e4misse wie folgt umzuformulieren: \"Man darf nicht paternalistisch sein\". <em>gegen\u00fcber nicht einwilligungsf\u00e4higen Erwachsenen<\/em>. La conclusion devient qu&rsquo;il ne faut pas \u00e9duquer les adultes non consentants. Cette piste a l&rsquo;avantage de permettre l&rsquo;\u00e9ducation des enfants et celle des adultes qui, en signant un contrat, acceptent certaines contraintes \u2013 typiquement en s&rsquo;inscrivant \u00e0 l&rsquo;universit\u00e9. On est justifi\u00e9 \u00e0 soutenir cette nouvelle pr\u00e9misse en consid\u00e9rant \u2013 comme le faisait d\u00e9j\u00e0 Aristote \u2013 que l&rsquo;enfant poss\u00e8de un statut moral et juridique flou. \u00abIl se situe entre la pierre et la personne, a lanc\u00e9 l&rsquo;intervenant avec un brin de provocation. En tout cas, il n&rsquo;a pas la responsabilit\u00e9 d&rsquo;un adulte, qui poss\u00e8de des droits que l&rsquo;enfant ne poss\u00e8de pas. Et il d\u00e9tient un droit que l&rsquo;adulte ne d\u00e9tient pas, une sorte de <em>Recht auf Bildung<\/em>.\u00bb<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Lesen Sie auch | <a href=\"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/geschichte\/die-linke-und-die-rechte-laut-olivier-meuwly\/\">Olivier Meuwly \u00fcber positive Rechte (\u00abRechte auf\u00bb), die die negativen Rechte (\u00abRechte auf\u00bb) verdr\u00e4ngt haben<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qui est alors en charge d&rsquo;\u00e9duquer les enfants? L&rsquo;Etat? On peut d&rsquo;abord plut\u00f4t penser aux parents. Leur responsabilit\u00e9 d&rsquo;\u00e9duquer d\u00e9coule de leur choix d&rsquo;avoir fait des enfants. Mais <em>quid<\/em> des enfants dont les parents ne peuvent pas les \u00e9duquer \u2013 parce qu&rsquo;ils sont morts, absents, physiquement ou mentalement restreints? Une r\u00e9ponse possible est qu&rsquo;il y a des situations tragiques et que l&rsquo;existence de situations tragiques ne nous oblige en rien. L&rsquo;autre r\u00e9ponse, c&rsquo;est qu&rsquo;il para\u00eet acceptable de contraindre tous les individus \u00e0 payer pour le prix de cette \u00e9ducation, puis de laisser cette \u00e9ducation \u00eatre dispens\u00e9e par des personnes ainsi pay\u00e9es.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-vers-un-liberalisme-empiriste-conservateur\">Hin zu einem empiristischen, konservativen Liberalismus<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Le lib\u00e9ral est pr\u00e9cis\u00e9ment m\u00e9fiant \u00e0 ce sujet, a rappel\u00e9 Olivier Massin: il est conscient de toutes les d\u00e9rives potentielles quand on laisse cet argent dans les mains de quelques-uns. C&rsquo;est ici que le lib\u00e9ral doit choisir son camp \u2013 et c&rsquo;est ici que l&rsquo;expos\u00e9 de l&rsquo;universitaire a le plus s\u00e9duit l&rsquo;assistance. Le professeur a en effet object\u00e9 que lorsque le syst\u00e8me d&rsquo;\u00e9ducation publique fonctionne bien, il ne para\u00eet pas raisonnable de le changer. Il s&rsquo;agit d&rsquo;un argument typiquement conservateur, parce qu&rsquo;il ne se base plus seulement sur le principe, mais s&rsquo;appuie sur la valeur de solutions existantes.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hume hatte auf die Notwendigkeit hingewiesen, die beiden Theorien, die Locke, dessen Sch\u00fcler er war, zugeschrieben wurden, miteinander in Einklang zu bringen: den Liberalismus und den Empirismus. Der empiristische Liberale leitet nicht nur rein formal Naturrechtsprinzipien ab, sondern ber\u00fccksichtigt das Bestehende, den Zustand der Welt. Seine Ideen sind zwar universell g\u00fcltig, aber <em>pro tanto<\/em> (\u00aballe anderen Dinge sind gleich\u00bb). In dieser Hinsicht unterscheiden sich die empiristischen Liberalen (Smith, Tocqueville, Hayek...), deren Interesse Olivier Massin aufzeigt, von den rationalistischen Liberalen (Locke, Bastiat, Rothbard...) und n\u00e4hern sich den Konservativen (Hume, Burke, Scruton...).<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-a-lire-aussi-jonas-follonier-comment-ne-pas-etre-conservateur-liberal-socialiste\"><strong>Lesen Sie auch | <a href=\"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/politik\/comment-ne-pas-etre-conservateur-liberal-socialiste%ef%bf%bc\/\">Jonas Follonier: Wie kann man nicht konservativ-liberal-sozialistisch sein?<\/a><\/strong><\/h6>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bleibt noch, mit Mill klarzustellen, dass man zwar die Bildung, nicht aber ihren Inhalt erzwingen kann. Beispiele f\u00fcr die Absurdit\u00e4t des Staates gibt es derzeit genug. Dennoch k\u00f6nnte man sich zumindest auf einige unabdingbare Leistungen einigen, unabh\u00e4ngig von der Schule. Dem Lehrer zufolge ist es nicht abwegig, sich vorzustellen, dass eine subventionierte Bildung notwendigerweise das Erlernen von Schreiben, Lesen und Rechnen sowie die Vermittlung von lokalem Wissen, angefangen bei der Landessprache, beinhalten sollte. Dar\u00fcber hinaus sollte sie bestimmte Werte wie Meinungsfreiheit, Gleichberechtigung und Pluralismus respektieren und vermitteln. Das ist ein sch\u00f6nes liberal-konservatives Programm, das auch f\u00fcr die Medien gelten w\u00fcrde. Vielen Dank, Olivier Massin. Und m\u00f6ge das Nachdenken weitergehen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>*Der Westschweizer Liberalen Tag 2023 <a href=\"https:\/\/www.libinst.ch\/?i=events--fr#liberte-formation\">\u00abBildung und Freiheit: Herausforderungen der Gegenwart\u00bb<\/a> wurde vom Liberalen Institut, dem Cercle d\u00e9mocratique und Le Regard Libre organisiert.<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Samedi, \u00e0 la Journ\u00e9e lib\u00e9rale romande co-organis\u00e9e par Le Regard Libre, le directeur de l&rsquo;Institut de philosophie de l&rsquo;Universit\u00e9 de Neuch\u00e2tel Olivier Massin a montr\u00e9 quel type de lib\u00e9ralisme il est sage de d\u00e9fendre si l&rsquo;on tient \u00e0 l&rsquo;id\u00e9e d&rsquo;\u00e9ducation. Saisissant.<\/p>","protected":false},"author":138,"featured_media":517015,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[11566],"tags":[644357224,453465,1342,644352244,33225,644358435],"class_list":["post-516997","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-philosophie","tag-tocqueville","tag-conservatisme","tag-education","tag-institut-liberal","tag-liberalisme","tag-olivier-massin"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v28.5 (Yoast SEO v28.5) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Comment concilier lib\u00e9ralisme et \u00e9ducation, d\u2019apr\u00e8s Olivier Massin<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Le philosophe Olivier Massin a montr\u00e9 quel genre de lib\u00e9ralisme il est sage de d\u00e9fendre si l&#039;on tient \u00e0 l&#039;id\u00e9e d&#039;\u00e9ducation. Saisissant.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/philosophie\/wie-man-liberalismus-und-bildung-vereinbaren-kann-von-olivier-massin\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Comment concilier lib\u00e9ralisme et \u00e9ducation, d\u2019apr\u00e8s Olivier Massin\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Le philosophe Olivier Massin a montr\u00e9 quel genre de lib\u00e9ralisme il est sage de d\u00e9fendre si l&#039;on tient \u00e0 l&#039;id\u00e9e d&#039;\u00e9ducation. Saisissant.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/philosophie\/wie-man-liberalismus-und-bildung-vereinbaren-kann-von-olivier-massin\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Le Regard Libre\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/leregardlibre\/\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/jonas.follonier\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-03-19T11:09:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-18T09:41:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/leregardlibre.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/img_0025-e1679223739945.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"3024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1824\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Jonas Follonier\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@LeRegardLibre\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@LeRegardLibre\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Verfasst von\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Jonas Follonier\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/philosophie\\\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/philosophie\\\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Jonas Follonier\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/bfe5aa794a23be71485d60e2d93ec0d2\"},\"headline\":\"Comment concilier lib\u00e9ralisme et \u00e9ducation, d\u2019apr\u00e8s Olivier Massin\",\"datePublished\":\"2023-03-19T11:09:12+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-18T09:41:23+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/philosophie\\\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\\\/\"},\"wordCount\":1093,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/philosophie\\\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/03\\\/img_0025-e1679223739945.jpg\",\"keywords\":[\"Alexis de Tocqueville\",\"Conservatisme\",\"Education\",\"Institut lib\u00e9ral\",\"Lib\u00e9ralisme\",\"Olivier Massin\"],\"articleSection\":[\"Philosophie\"],\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/philosophie\\\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/philosophie\\\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/philosophie\\\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\\\/\",\"name\":\"Comment concilier lib\u00e9ralisme et \u00e9ducation, d\u2019apr\u00e8s Olivier Massin\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/philosophie\\\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/philosophie\\\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/03\\\/img_0025-e1679223739945.jpg\",\"datePublished\":\"2023-03-19T11:09:12+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-18T09:41:23+00:00\",\"description\":\"Le philosophe Olivier Massin a montr\u00e9 quel genre de lib\u00e9ralisme il est sage de d\u00e9fendre si l'on tient \u00e0 l'id\u00e9e d'\u00e9ducation. Saisissant.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/philosophie\\\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/philosophie\\\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/philosophie\\\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/03\\\/img_0025-e1679223739945.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/03\\\/img_0025-e1679223739945.jpg\",\"width\":3024,\"height\":1824,\"caption\":\"Olivier Massin \u00e0 la Journ\u00e9e lib\u00e9rale romande 2023\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/philosophie\\\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Comment concilier lib\u00e9ralisme et \u00e9ducation, d\u2019apr\u00e8s Olivier Massin\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/\",\"name\":\"Le Regard Libre\",\"description\":\"Premier mensuel suisse de d\u00e9bat\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/#organization\",\"name\":\"Le Regard Libre\",\"url\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/logo-rl-icone-neg.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/logo-rl-icone-neg.jpeg\",\"width\":557,\"height\":556,\"caption\":\"Le Regard Libre\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/leregardlibre\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/LeRegardLibre\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/company\\\/le-regard-libre\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/leregardlibre\\\/\",\"http:\\\/\\\/t.me\\\/leregardlibre\",\"https:\\\/\\\/youtube.com\\\/channel\\\/UC6HzGPomj1LsUmlz-sJtITQ\"],\"description\":\"Revue lib\u00e9rale consacr\u00e9e \u00e0 l\u2019analyse et au d\u00e9bat sur la politique, l\u2019\u00e9conomie, la soci\u00e9t\u00e9 et la culture. Des id\u00e9es qui prennent le temps.\",\"email\":\"redaction@leregardlibre.com\",\"legalName\":\"Le Regard Libre\",\"foundingDate\":\"2014-01-01\",\"numberOfEmployees\":{\"@type\":\"QuantitativeValue\",\"minValue\":\"11\",\"maxValue\":\"50\"},\"publishingPrinciples\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/a-propos\\\/notre-manifeste\\\/\",\"ownershipFundingInfo\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/mentions-legales\\\/\",\"actionableFeedbackPolicy\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/conditions-generales-de-vente\\\/\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/bfe5aa794a23be71485d60e2d93ec0d2\",\"name\":\"Jonas Follonier\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/602060b40f6a458420c2d140f49b6caea99152ce6704f2c332e5a0c5aad80303?s=96&d=identicon&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/602060b40f6a458420c2d140f49b6caea99152ce6704f2c332e5a0c5aad80303?s=96&d=identicon&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/602060b40f6a458420c2d140f49b6caea99152ce6704f2c332e5a0c5aad80303?s=96&d=identicon&r=g\",\"caption\":\"Jonas Follonier\"},\"description\":\"R\u00e9dacteur en chef de \u00abL\u2019Agefi\u00bb et essayiste, Jonas Follonier est le fondateur et pr\u00e9sident du \u00abRegard Libre\u00bb.\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/jonas.follonier\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/jonasfollonier\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/in\\\/jonasfollonier\\\/\",\"https:\\\/\\\/fr.wikipedia.org\\\/wiki\\\/Le_Regard_libre\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/leregardlibre.com\\\/de\\\/author\\\/jonas-follonier\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wie sich Liberalismus und Bildung vereinbaren lassen, nach Olivier Massin","description":"Der Philosoph Olivier Massin hat gezeigt, welche Art von Liberalismus es klug ist, zu verteidigen, wenn einem die Idee der Bildung am Herzen liegt. Ergreifend.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/philosophie\/wie-man-liberalismus-und-bildung-vereinbaren-kann-von-olivier-massin\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"Comment concilier lib\u00e9ralisme et \u00e9ducation, d\u2019apr\u00e8s Olivier Massin","og_description":"Le philosophe Olivier Massin a montr\u00e9 quel genre de lib\u00e9ralisme il est sage de d\u00e9fendre si l'on tient \u00e0 l'id\u00e9e d'\u00e9ducation. Saisissant.","og_url":"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/philosophie\/wie-man-liberalismus-und-bildung-vereinbaren-kann-von-olivier-massin\/","og_site_name":"Le Regard Libre","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/leregardlibre\/","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/jonas.follonier\/","article_published_time":"2023-03-19T11:09:12+00:00","article_modified_time":"2026-03-18T09:41:23+00:00","og_image":[{"width":3024,"height":1824,"url":"https:\/\/leregardlibre.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/img_0025-e1679223739945.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Jonas Follonier","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@LeRegardLibre","twitter_site":"@LeRegardLibre","twitter_misc":{"Verfasst von":"Jonas Follonier","Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"5\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/philosophie\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/philosophie\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\/"},"author":{"name":"Jonas Follonier","@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/#\/schema\/person\/bfe5aa794a23be71485d60e2d93ec0d2"},"headline":"Comment concilier lib\u00e9ralisme et \u00e9ducation, d\u2019apr\u00e8s Olivier Massin","datePublished":"2023-03-19T11:09:12+00:00","dateModified":"2026-03-18T09:41:23+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/philosophie\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\/"},"wordCount":1093,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/philosophie\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/leregardlibre.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/img_0025-e1679223739945.jpg","keywords":["Alexis de Tocqueville","Conservatisme","Education","Institut lib\u00e9ral","Lib\u00e9ralisme","Olivier Massin"],"articleSection":["Philosophie"],"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/leregardlibre.com\/philosophie\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/philosophie\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\/","url":"https:\/\/leregardlibre.com\/philosophie\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\/","name":"Wie sich Liberalismus und Bildung vereinbaren lassen, nach Olivier Massin","isPartOf":{"@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/philosophie\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/philosophie\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/leregardlibre.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/img_0025-e1679223739945.jpg","datePublished":"2023-03-19T11:09:12+00:00","dateModified":"2026-03-18T09:41:23+00:00","description":"Der Philosoph Olivier Massin hat gezeigt, welche Art von Liberalismus es klug ist, zu verteidigen, wenn einem die Idee der Bildung am Herzen liegt. Ergreifend.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/philosophie\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/leregardlibre.com\/philosophie\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/philosophie\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\/#primaryimage","url":"https:\/\/leregardlibre.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/img_0025-e1679223739945.jpg","contentUrl":"https:\/\/leregardlibre.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/img_0025-e1679223739945.jpg","width":3024,"height":1824,"caption":"Olivier Massin \u00e0 la Journ\u00e9e lib\u00e9rale romande 2023"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/philosophie\/comment-concilier-liberalisme-et-education-par-olivier-massin\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/leregardlibre.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Comment concilier lib\u00e9ralisme et \u00e9ducation, d\u2019apr\u00e8s Olivier Massin"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/#website","url":"https:\/\/leregardlibre.com\/","name":"Le Regard Libre","description":"Erste Schweizer Monatszeitschrift f\u00fcr Debatten","publisher":{"@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/leregardlibre.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/#organization","name":"Le Regard Libre","url":"https:\/\/leregardlibre.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/leregardlibre.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/logo-rl-icone-neg.jpeg","contentUrl":"https:\/\/leregardlibre.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/logo-rl-icone-neg.jpeg","width":557,"height":556,"caption":"Le Regard Libre"},"image":{"@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/leregardlibre\/","https:\/\/x.com\/LeRegardLibre","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/le-regard-libre","https:\/\/www.instagram.com\/leregardlibre\/","http:\/\/t.me\/leregardlibre","https:\/\/youtube.com\/channel\/UC6HzGPomj1LsUmlz-sJtITQ"],"description":"Eine liberale Zeitschrift, die sich der Analyse und Diskussion von Politik, Wirtschaft, Gesellschaft und Kultur widmet. Ideen, die Zeit brauchen.","email":"redaction@leregardlibre.com","legalName":"Le Regard Libre","foundingDate":"2014-01-01","numberOfEmployees":{"@type":"QuantitativeValue","minValue":"11","maxValue":"50"},"publishingPrinciples":"https:\/\/leregardlibre.com\/a-propos\/notre-manifeste\/","ownershipFundingInfo":"https:\/\/leregardlibre.com\/mentions-legales\/","actionableFeedbackPolicy":"https:\/\/leregardlibre.com\/conditions-generales-de-vente\/"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/leregardlibre.com\/#\/schema\/person\/bfe5aa794a23be71485d60e2d93ec0d2","name":"Jonas Follonier","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/602060b40f6a458420c2d140f49b6caea99152ce6704f2c332e5a0c5aad80303?s=96&d=identicon&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/602060b40f6a458420c2d140f49b6caea99152ce6704f2c332e5a0c5aad80303?s=96&d=identicon&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/602060b40f6a458420c2d140f49b6caea99152ce6704f2c332e5a0c5aad80303?s=96&d=identicon&r=g","caption":"Jonas Follonier"},"description":"Jonas Follonier ist Chefredakteur von \u00abL\u2019Agefi\u00bb und Essayist sowie Gr\u00fcnder und Vorsitzender von \u00abRegard Libre\u00bb.","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/jonas.follonier\/","https:\/\/www.instagram.com\/jonasfollonier\/","https:\/\/www.linkedin.com\/in\/jonasfollonier\/","https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Le_Regard_libre"],"url":"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/author\/jonas-follonier\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/516997","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/138"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=516997"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/516997\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":531822,"href":"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/516997\/revisions\/531822"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/517015"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=516997"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=516997"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/leregardlibre.com\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=516997"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}